Fietselfstedentocht: kijkje achter de schermen

Gezonde spanning bij de start

Pinkstermaandag, iets voor vijf uur ’s ochtends. Voor het stadhuis van Bolsward dromt een grote groep fietsers samen. Fietsschoenen worden in pedalen geklikt, bidons stevig dichtgedraaid, helmen vastgegespt. De schemering verzacht de felgekleurde fietskleding. Er is geroezemoes, gelach weerklinkt over het plein, maar er hangt ook spanning in de lucht. Want iedereen die voor het stadhuis staat, weet: het gaat gebeuren. Nog even, en dan gaat de Fietselfstedentocht van start.

Met precies dat gevoel van gezonde spanning en opgetogenheid zorgt Stephan Rekker ervoor dat om exact vijf uur het startsein aan de eerste startgroep wordt gegeven. De komende uren zullen er nog heel wat groepen fietsers starten. Net zo lang tot alle vijftienduizend deelnemers aan de Fietselfstedentocht onderweg zijn.

Een familie met een Elfstedentraditie

Stephan Rekker is sinds 2009 voorzitter van het bestuur van de Fietselfstedentocht. Zijn dochter Annika voegde zich in 2023 bij het bestuur als PR- en communicatiespecialist, maar helpt eigenlijk al van jongs af aan mee met de organisatie van de tocht. ‘In onze familie ontkom je niet aan de Elfstedentocht’, grapt Annika. Want niet alleen haar vader, ook haar pake en oerpake waren ooit nauw betrokken bij de tocht. ‘We zijn allemaal een beetje Elfstedengek’, geeft haar vader grif toe. Stephan volbracht de tocht al op tal van manieren. Op de fiets, de step en zelfs de waterfiets. Ook Annika heeft thuis meerdere Elfstedenkruisjes. Die persoonlijke ervaring maakt hun betrokkenheid extra sterk. We weten wat er leeft bij deelnemers’ zegt Annika. ‘Dat helpt ons om de tocht steeds beter te organiseren’.

‘De Fietselfstedentocht is één van de mooiste toertochten van Nederland’, vindt de voorzitter. ‘En dat zeg ik niet als voorzitter, maar als liefhebber. Op Pinkstermaandag is heel Friesland in de ban van fietsen. Vijftienduizend man slingert van stad naar stad, honderden vrijwilligers zijn de hele dag in touw om alles in goede banen te leiden, en dan zijn er nog al die duizenden toeschouwers langs de route. Weer of geen weer, ze stáán er. Die sfeer is met niks te vergelijken.’

Hoe wordt de Fietselfstedentocht georganiseerd?

Bij de organisatie van een evenement dat een hele provincie op de been brengt, komt nogal wat kijken. Dat weten Stephan en Annika als geen ander. Waar de Fietselfstedentocht voor de meeste mensen een ééndaags evenement is, zijn de bestuursleden er jaarrond mee bezig. Annika: ‘We werken het hele jaar toe naar deze ene dag. Na Pinkstermaandag nemen we een weekje vrij. Dan volgen al snel evaluaties met het bestuur, hulpverleners en andere betrokken partijen. Na de zomer beginnen we alweer met de voorbereidingen van de editie van volgend jaar.’

Wat komt er allemaal kijken bij de Fietselfstedentocht?

Hoeveel tijd ze aan hun vrijwilligerswerk besteden, daar kunnen de twee geen sluitend antwoord op geven. ‘Hoe dichterbij Pinkstermaandag komt, hoe drukker we het krijgen’, lacht Stephan. Vader en dochter combineren hun vrijwilligerswerk met het runnen van een familiebedrijf: een winkel in sportartikelen. ‘Ja, je kunt wel zeggen dat sport de rode draad in ons leven is. In de week voorafgaand aan de Fietselfstedentocht vind je ons alleen niet in de zaak. Dan zijn we fulltime met de tocht bezig. Wij niet alleen hoor – het hele bestuur, de rayonhoofden en tal van vrijwilligers zijn de hele week op de been.’

Pinkstermaandag als hoogtepunt

Op de dag zelf komt alles samen. ‘Die dag beleef ik als een rollercoaster’, laat Stephan weten. ‘Spullen sjouwen, de pers te woord staan, gasten ontvangen, kleine crises oplossen, jubilarissen huldigen…’ Annika bevindt zich vrijwel de hele dag achter de computer. ‘Uit alle hoeken van de provincie probeer ik informatie en mooie foto’s te krijgen, zodat ik die online en met de pers kan delen. Gedurende de dag ontvang ik zomaar 20.000 beelden.’

Vrijwilligers maken het verschil

De twee benadrukken dat de organisatie van de Fietselfstedentocht zwaar leunt op de inzet van vrijwilligers. Langs de hele route zorgen zo’n 750 mannen en vrouwen ervoor dat de tocht soepel verloopt. ‘Zonder hen waren we nergens. Zij zijn het hart van de organisatie’, knikt Annika. Speciaal voor al die vrijwilligers werd enkele jaren geleden een app ontwikkeld. Iedereen die op Pinkstermaandag meehelpt met de organisatie, kan de Elfstedentocht op een later, zelfgekozen moment fietsen en ontvangt dan toch een officieel kruisje. ‘Zelf maken we natuurlijk ook graag gebruik van die mogelijkheid.’

Voor iedereen een prestatie

Hoe vaak ze het Elfstedenspektakel ook al meemaakten, hoe druk het soms ook is, vader en dochter Rekker blijven genieten van de “Tocht der Tochten”. Annika: ‘De één doet voor de eerste keer mee, de ander fietste ‘m al veertig keer. Sommigen gebruiken de Elfstedentocht als sportdoel en trainen er maanden naar toe, anderen staan aan de start als gevolg van een verloren weddenschap. Wat je verhaal ook is, je staat er, je levert een knappe prestatie. En: je doet het altijd samen. Tijdens de Elfstedentocht ben je nooit alleen.’

Trots na de finish

Pinkstermaandag, iets voor twaalven ’s avonds. De laatste deelnemers zijn zojuist gefinisht, in het donker werd de laatste stempel op hun stempelkaarten gezet. Het zit erop. ‘Als we kunnen terugkijken op een veilige tocht die goed verlopen is, ben ik dik tevreden en trots op iedereen die eraan heeft bijgedragen,’ zegt Stephan. Na twee dagen keihard werken is er nu tijd voor ontspanning. Eventjes dan, want op dinsdag wordt er opgeruimd en schoongemaakt. En volgende week? Dan gaan de voorbereidingen voor de volgende editie van start.