Doorgaan naar hoofdinhoud
Aeltsje Siesling

Balanszoeker Aeltsje

TEGEN JE EIGEN KLOK IN WERKEN


Twee op de drie werkende Nederlanders werkt wel eens ’s avonds, ’s nachts of in het weekend. Doe je dat langere tijd, dan kan dat een flinke aanslag op je lichaam zijn. Hoe vind je de balans als onregelmatige werktijden je biologische klok op zijn kop zetten? ‘Vroeger kon ik probleemloos nachten doorhalen, maar die tijd is echt voorbij.’

Echt wennen doet het ’s nachts werken volgens ziekenverzorgster Aeltsje Siesling (36) nooit. ‘Je past je leven erop aan. Ik probeer zo regelmatig mogelijk te eten, ook als ik eigenlijk geen trek heb. En ik loop hard om fit te blijven. Maar de eerste dienst na een paar vrije dagen is altijd weer moeilijk.’ Al negen jaar draait Aeltsje nachtdiensten, gemiddeld acht of negen per maand, verdeeld over twee of drie blokken. In de praktijk betekent het: steeds een aantal dagen achter elkaar om elf uur ’s avonds beginnen, en pas de volgende ochtend om zeven uur weer naar huis. Daarna is het douchen en naar bed, tot de wekker om half vier ’s middags gaat. 

Kort lontje

Volgens Aeltsje zitten er duidelijke voordelen aan het werken in de nachtelijke uren. Ze is bijvoorbeeld altijd thuis als haar kinderen van 11, 9 en 5 uit school komen. Maar nadelen zijn er zeker ook; na een paar nachtdiensten moet ze telkens weer opnieuw bijkomen. ‘De ene keer werk ik door de week, de andere keer in het weekend. En omdat je dag en nacht steeds omgooit, kom je nooit in een ritme. Daardoor ben ik regelmatig moe. Dan heb ik wel eens een kort lontje. Soms spelen mijn maag en darmen ook op. In de loop van de tijd is het er niet makkelijker op geworden. Integendeel; na zeventien jaar met onregelmatige tijden, valt het werk me steeds zwaarder.’ Dat geldt trouwens ook voor haar man en kinderen. In de weekenden dat ze werkt - gemiddeld twee per maand - moet ze bijvoorbeeld regelmatig verstek laten gaan bij een sportwedstrijd of een feestje. Alles bij elkaar voor Aeltsje reden genoeg om recent met een opleiding tot tandartsassistente te beginnen. ‘Hoe leuk ook, die onregelmatige diensten houd ik niet nog dertig jaar vol.’

In de war

Veel processen in je lichaam werken volgens een vast 24-uurs ritme. Die biologische klok bepaalt bijvoorbeeld of je wilt eten, slapen of wakker wilt worden. Ook allerlei andere belangrijke zaken, zoals het regelen van je lichaamstemperatuur en het aanmaken van verschillende hormonen, vinden plaats onder invloed van je interne klok. Dat systeem werkt autonoom. Anders gezegd: je kunt dat zelf niet beïnvloeden. ‘Maar het in de war schoppen, dat kan wel’, zegt onderzoeker Hardy van de Ven van TNO, die onlangs bij het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) promoveerde op een onderzoek naar of het werken in ploegendiensten op latere leeftijd zwaarder wordt. ‘Want dat doe je als je wisselende diensten draait. Helemaal als je ’s nachts werkt. Je gaat dan als het ware tegen het natuurlijke ritme in, met alle gevolgen van dien.’ Op de korte termijn kunnen onregelmatige werktijden bijvoorbeeld leiden tot vermoeidheid en darmklachten. Verder kan je concentratie ’s nachts minder goed zijn, waardoor je eerder fouten maakt. ‘De laatste jaren wordt er ook steeds meer bekend over mogelijke langetermijneffecten’, aldus Van de Ven. ‘Mensen die jaar in, jaar uit wisseldiensten hebben, lopen bijvoorbeeld meer kans op chronische aandoeningen, zoals hart- en vaatziekten en diabetes. Waarschijnlijk heeft dat ermee te maken dat je lichaam zich dan constant in een onnatuurlijke, stressvolle situatie bevindt. Op den duur eist dat zijn tol.’

Wakker blijven!

  • 64 procent van de Nederlandse beroepsbevolking werkt op onregelmatige tijden.
  • 51 procent doet dat ’s avonds, 17 procent ’s nachts.
  • 51 procent werkt (wel eens of vaak) op zaterdag, 36 procent op zondag.
  • Mannen werken iets vaker onregelmatig dan vrouwen (67 vs. 60 procent). Bij nachtdiensten is dat verschil nog groter: 21 procent van de werkende mannen draait zulke diensten, tegenover 12 procent van de vrouwen

Bron: CBS (2013) 

"Na zeventien jaar met onregelmatige tijden, valt het werk me steeds zwaarder."

Delen:

Gerelateerde content

560.000 klanten

568.000 klanten

De Friesland heeft 568.000 klanten.


Klanten geven een 8.3

Een 8.3 voor Klantcontacten

Klanten geven een 8.3 in de KlantenMonitor Zorgverzekeringen.